Kąpiel niemowlaków to jedna z ważniejszych czyn­ności w codzi­en­nej pielę­gnacji dziecka. I jed­nocześnie jest to jedna z trud­niejszych czyn­ności dla młodych rodz­iców. Do kąpieli należy pode­jść bez stra­chu. Dobrze jeśli jeszcze w szpi­talu pielęg­niarka pokaże jak kąpać maluch i jak go pielęg­nować. Jed­nak jak już się jest w domu z niemowlakiem sam na sam to wydaje się to bardzo trudne. Niepotrzeb­nie. Wystar­czy wykonać kilka prostych czyn­ności aby dojść do wprawy.

• Przy­go­tuj pomieszcze­nie w którym będzie kąpany niemowlak. Pomieszcze­nie powinno być ogrzane do tem­per­atury 24^oC.
• połóż przewi­jak na sta­bil­nej powierzchni (np. na pralce, na stole, na szafce). Nie ustaw­iaj przewi­jaka na wan­nie. Krępuje ruchy i grozi zsunięciem.
• Na przewi­jaku połóż gruby ręcznik. Przy­go­tuj sobie drugi gruby ręcznik w zasięgu ręki.
• Również w zasięgu ręki przy­go­tuj sobie sterylne waciki, oli­wkę, krem, ubranko na zmi­anę, pieluchę lub pam­persa, cza­peczkę (najlepiej ze ciągaczem).
• Jeśli wanienka jest przys­tosowana to połóż ją na wan­nie (jeśli ma zabez­pieczenia) albo włóż ją do wanny. Jeśli masz miejsce możesz położyć ją na innym sto­liku. przy­go­tuj sobie mydło. Napuść wody do wanienki (ilość uza­leżnij od rozmi­arów niemowlaka). Woda powinna mieć tem­per­aturę w grani­cach 30–35^oC. Lep­iej aby woda miała tem­per­aturę 35^oC — nie wystyg­nie za szy­bko zanim zaczniesz kąpać.
• Złóż pieluchę wzdłuż i włóż ją do wanienki aby dziecko miało na czym leżeć
• Jeśli masz już wszys­tko przy­go­towane, przynieś niemowlaka. Zamknij drzwi do pomieszczenia w którym kapiesz.
• Roz­bierz dziecko z ubranka i z pam­persa (pieluchy)
• Przykryj nagie ciałko kocykiem na którym leży. Teraz trzeba zad­bać o oczy, uszy i nos. Oczy prze­myj wacikiem w kierunku nosa. Również mokrym (wyciśnię­tym ) wacikiem umyj małżowiny niemowlaka ale nie wkładaj wacików do środka ucha. Jeśli dziecku zebrała się woskow­ina, weź watę, zmocz, zwiń w rulonik (dobrze wyciśnij) i bardzo delikat­nie staraj się wyciągnąć woskow­inę. Następ­nie prze­myj nosek i usuń ewen­tu­alną wydzielinę.
• Nad­szedł czas aby wyką­pać dziecko.
  • W zależności jak jest wygod­niej: złap lewą ręką pod główkę, i kark niemowlaka. Prawą zła za pupę przytrzy­mu­jąc prawą nóżkę.
  • Delikat­nie włóż dziecko do wanienki opier­a­jąc pupą o dno.
  • Na początek delikat­nie pole­waj wodą tułów niemowlaka. Następ­nie prze­jdź do mycia ciałka.
  • Najpierw delikat­nie mokrą dłonią prze­myj twarz dziecka
  • Namydl dłoń i umyj brzuszek ruchami kolistymi
  • namyd­loną dłonią następ­nie umyj obie nóżki (dokład­nie w zagłębieniach)
  • teraz w ten sam sposób umyj dziecku rączki (mydłem)
  • namydl dłoń. Palce kciuk i wskazu­jący ułóż w literę C i umyj delikat­nie szyjkę niemowlaka
  • teraz należy umyć plecki i pupę niemowlaka. W tym celu musisz wyjąć dziecko z wanienki i położyć je sobie na prze­dramie­niu. Dziecko będzie leżało brzuszkiem na Twoim prze­dramie­niu. Złap dobrze dziecko pod pachy w taki sposób aby między twoimi kciukami a pal­cami wskazu­ją­cymi znalazły się ramiona dziecka. Jeśli czu­jesz, że dobrze zła­pałaś, pod­nieś je i połóż je sobie brzuszkiem na prze­dramie­niu. Teraz dziecko “zwisa” z Two­jej ręki. Namydl dłoń i umyj plecki oraz dokład­nie pupę. Kiedy skończysz ponownie złap dziecko pod ramionka i włóż do wanienki. Pamię­taj aby tak zła­pać (zawsze) aby kon­trolować główkę Główka nie może odchy­lać się do tyłu.
  • Jak już włożysz dziecko do wanienki to zostało jeszcze umy­cie główki. Tym razem delikat­nie namydl dłoń i umyj główkę. Musisz zad­bać aby woda z mydłem nie dostały się do oczek.
• Nad­szedł drugi trudny moment pod­czas kąpieli. Wyciąg­nię­cie dziecka. Tak jak na samym początku złap dziecko pod główkę i kark a drugą ręką pod pupę. Kiedy dziecko będzie już pewnie leżało w Twoich dło­ni­ach powoli aczkol­wiek zde­cy­dowanie wyciąg­nij je z wanienki i połóż na ręczniku na przewijaku.
• Przykryj niemowlaka ręcznikiem i delikat­nie osusz skórę (nie wycieraj a osuszaj).
• Mycie pępka: jeśli końcówka pępowiny jeszcze nie odpadła należy delikat­nie prze­myć ją spiry­tusem, sprawdzić czy nie ma zacz­er­wie­nień lun stanów rop­nych i założyć nowy wyjałowiony gazik. Jeśli pępow­ina odpadła należy prze­myć spiry­tusem dno pępka. Zabiegi te pow­tarza się aż do całkowitego zago­je­nia pępka.
  Higiena narządów płciowych
  • U dziew­czynki delikat­nie odchyl wargi sro­mowe i gazikiem zmyj wydzielinę. Należy to robić bardzo delikat­nie aby nie uszkodzić błony śluzowej. Następ­nie oli­wką natrzyj zaka­marki między wargami sro­mowymi. W okre­sie noworod­kowym srom dziew­czynki jest bardzo nabrzmi­ały i wydziela dużo wydzielin. Dlat­ego trzeba bardzo dokład­nie tą wydzielinę usuwać. Po około 6 tygod­ni­ach srom nabierze “nor­mal­nych” rozmi­arów. Okolic wokół sromu nie powinno się myć mydłem.
  • u chłopca należy oli­wką pos­marować dokład­nie wszys­tkie zagłę­bi­enia wokół pach­winy i worka mosznowego. Nie należy ścią­gać napletka ale tylko delikat­nie odchylić i oczyś­cić wacikiem
• Teraz możesz już cale ciałko dokład­nie natrzeć oli­wką, założyć pam­persa i ubrać niemowlaka
• Załóż cza­peczkę dziecku i zanim wyjdziesz z pomieszczenia otwórz na chwilę drzwi aby wyrów­nała się tem­per­atura pomiędzy pomieszczeniami
• Otul dziecko drugim kocem (aby go nie zaw­iało) i zanieś do łóżeczka

Powyższy opis w czy­ta­niu wydaje się bardzo skom­p­likowany. Na szczęś­cie w prak­tyce jest do dosyć proste. Jeśli na początku nie radzisz sobie z umy­ciem plecków (prz­erzuce­nie dziecka na prze­dramię), możesz na razie tego nie robić. Pomału nabierzesz wprawy i będzie szło coraz lep­iej. Jest kilka zasad których trzeba pod­czas kąpieli przestrzegać:

• Na początku niemowlak pod­czas kąpieli będzie prężył się, szty­w­niał, rozrzu­cał rączki i płakał. Nie prze­j­muj się tym. Niemowlak tak reaguje na nowe bodźce które są dla niego jeszcze szokiem.
• Niemowlak będzie płakał albo kwilił jak będziesz go trzy­mała na przedramieniu.
• Niemowlak będzie zawsze przez długi czas płakał jak będziesz mu myła główkę. To samo będzie pod­czas zakłada­nia cza­peczki. Jak każdy niemowlak — nie lubi jak mu się coś robi przy główce.
• Pod­czas kąpieli cały czas mów do dziecka co robisz. Pomiędzy myciem poszczegól­nych części ciała rób kró­ci­utkie prz­erwy i pole­waj niemowlaka wodą
• Dziecko zawsze będzie (przez długi) czas płakało pod­czas mycia głowy
• Ustal sobie kole­jność mycia poszczegól­nych części ciała (np: brzuszek, lewa nóżka, prawa nóżka, lewa rączka itd) aby dziecko zapamię­tało kole­jność. Wtedy pomału będzie wiedzi­ało co nastąpi dalej i nie będzie zde­zori­en­towane. Z cza­sem zacznie nawet pomagać
• NIGDY PODCZAS KĄPIELI NIE SPUSZCZAJ Z OCZU SWOJEGO DZIECKA NAWET NA UŁAMEK SEKUNDY. Jeśli zapom­ni­ałaś czegoś sobie przy­go­tować, poproś aby ktoś Ci to przyniósł. Jeśli aku­rat jesteś sama, zawiń dokład­nie dziecko w ręcznik, weź je na ręce i idź po zapom­ni­aną rzecz z dzieckiem.
• Pod­czas wkłada­nia i wycią­ga­nia niemowlaka z/do wanienki zawsze musisz być przy­go­towana na gwał­towny ruch dziecka
• Zad­baj aby pod­czas kąpieli dziecku nie wle­wała się woda do uszu.
• Uważnie bacz aby dziecko nie zachłys­nęło się wodą
• Pier­wsze kąpieli dla dziecka to duży szok. Postaraj się aby kąpiel z cza­sem stała się dla niego przyjemnością
• Nie myj dziecka od razu. Pozwól dziecku troszkę “swo­bod­nie popły­wać” w wodzie. Niemowlak zna to środowisko bo do tej pory był w Twoim brzuszku otoc­zony wodami płodowymi.
• I nie bój się swo­jego dziecka

Z cza­sem jak niemowlak będzie doras­tał kąpiele staną się dla niego prawdziwą przy­jem­noś­cią. W trak­cie kąpieli, nabier­a­jąc doświad­czenia, zauważysz jaką wodę lubi niemowlak, na jakie gesty czy słowa się uspokaja.

Czy dziecko trzeba kąpać codziennie

Nie. Nie trzeba. Przez pier­wszy miesiąc — dwa należy jed­nak kąpać dziecko codzi­en­nie. Później można dziecko kąpać co drugi dzień. Oczy­wiś­cie najlepiej samemu jest stwierdzić kiedy dziecko musi być bezwzględ­nie kąpane. Jeśli dziecko zacho­ruje, lep­iej zapy­tać lekarza czy można kąpać. Zależy też kiedy urodzi się niemowlak. Latem należy raczej kąpać codzi­en­nie, szczegól­nie kiedy są bardzo upalne dni. Nato­mi­ast zimą można kąpać co drugi dzień.